fbpx

Download OnDoctor App on Google Play

Myanmar (Covid-19 Stats)

😷 6,151 Total Cases
😥 98 Deaths
😇 1,445 Recovered

ASO တက်တိုင်းလေးဖက်နာလား?

(Zawgyi)

အဆစ္အျမစ္ေတြနာက်င္ကုိက္ခဲတာကုိ လူတိုင္းခံစားဖူးၾကမွာပါ။ အဆစ္အျမစ္နာတုိင္း ေလးဖက္နာလား???

ဘယ္လုိအခါမွာ ေလးဖက္နာလုိ႔ေခၚမလဲ??? ေလးဖက္နာ ေရာဂါဘယ္ႏွမ်ဳိးရွိလဲ ??? ဆုိတဲ့အေတြးမ်ဳိးေတြးဖူးၾကပါသလား

ပထမဆုံးေမးခြန္းကုိ ေျဖရမယ္ဆုိရင္ေတာ့ အဆစ္အျမစ္ေတြနာက်င္တုိင္းေလးဖက္နာ မဟုတ္ပါဘူး။ ကုိယ္ေနဟန္ထားမွားယြင္းတာ ၊ ခႏၶာကုိယ္အဆစ္ေတြကုိ အသုံးျပဳျပီး အလုပ္လုပ္ရဖန္မ်ားတဲ့အခါ ၊ အေအးမိတုပ္ေကြးစတဲ့ ေရာဂါေတြျဖစ္တဲ့အခါ အဆစ္အျမစ္ေတြနာက်င္ကုိက္ခဲတတ္ပါတယ္။ ခႏၶာကုိယ္ရွိ အဆစ္အျမစ္ေတြ ေလးခုထက္မက နာက်င္ကုိက္ခဲျခင္းမ်ဳိးကုိ ေလးဖက္နာ ေရာဂါလုိ႔ေခၚပါတယ္။ ေလးဖက္နာေရာဂါေပါင္း မ်ားစြာရွိပါတယ္။ လူသိမ်ားတဲ့ ေလးဖက္နာကေတာ့ ပုိးေလးဖက္နာျဖစ္ပါတယ္။ ASO ေတြတက္တယ္။ ပုိးကဘယ္ေလာက္ဆုိတဲ့ အေျပာေတြကုိ မၾကာခဏ ၾကားဖူးၾကမွာပါ။ အဲ့အယူအဆကလည္း မွားယြင္းပါတယ္။ အျခားျခားေသာ ေရာဂါေတြ ၊ ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ တစ္ေနရာရာမွာ ပုိးဝင္တာေတြေၾကာင့္လည္း ASO ကတက္ႏုိင္ပါေသးတယ္။ ျပီးေတာ့ ASO ဆုိတာကလည္း ပုိးမဟုတ္ပါဘူး။

ပုိးေလးဖက္နာေတြဟာ ဘယ္သူေတြမွာ ျဖစ္တာလဲ???

အသက္ ၅ ႏွစ္ကေန ၁၅ ႏွစ္ထိေက်ာင္းေနအရြယ္ကေလးေတြမွာ ပုိအျဖစ္မ်ားပါတယ္။ ဖြံျဖဳိးဆဲ ႏုိင္ငံေတြမွာ ပုိအျဖစ္မ်ားတာ ေတြ႔ႏုိင္ပါတယ္။

ဘာလုိ႔ျဖစ္ရတာလဲ???

လူေတြကုိ အာသီးေယာင္ လည္ေခ်ာင္းနာျဖစ္ေစတဲ့ Group A streptococcus ပုိးဝင္ရာကတဆင့္ျဖစ္တာပါ။ ပုိးဝင္တဲ့ အခါမွာ ခႏၶာကုိယ္မွာရွိတဲ့ ကုိယ္ခံအားစနစ္က ျပန္တုိက္ရာကေန ပုိးေလးဖက္နာျဖစ္ပြားတတ္ပါတယ္။

ဘယ္အခါမွာ ပုိးေလးဖက္နာျဖစ္တယ္လုိ႔ ေျပာႏုိင္ပါသလဲ???

အဆစ္အျမစ္ေတြနာတုိင္း ပုိးေလးဖက္နာလုိ႔ လြယ္လြယ္မေျပာႏုိင္ပါဘူး။ ပုိးေလးဖက္နာလုိ႔ သတ္မွတ္ဖုိ႔ ဒီလကၡဏာေတြရွိရပါတယ္။ အဓိကလကၡဏာ ၅ ခုနဲ႔ အျခားလကၡဏာ ၂ ခုရွိပါတယ္။

အဓိကလကၡဏာ ၅ ခုကေတာ့

၁။ အဆစ္အျမစ္မ်ား နာက်င္ေယာင္ရမ္းျခင္း

အဆစ္အျမစ္မ်ား နာက်င္ေယာင္ရမ္းျခင္းဆုိတာမွာ မ်ားေသာ အားျဖင့္ တံေတာင္ဆစ္၊ ဒူးဆစ္၊ လက္ေကာက္ဝတ္၊ ေျခက်င္းဝတ္ စတဲ့ အဆစ္ၾကီးေတြမွာ ေတြ႔ရတတ္ပါတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ တစ္ဆစ္တည္းမွာ နာေနတာမ်ဳိးမဟုတ္ဘဲ တစ္ဆစ္မွာ နာလုိက္ ေပ်ာက္ျပီး အျခားအဆစ္မွာ နာလုိက္ပုံစံမ်ဳိးျဖစ္ပါတယ္။ နာတဲ့အျပင္ အဆစ္ေတြဟာ ပူျပီး နီရဲ ေယာင္ရမ္းေနတတ္ပါတယ္။ အေတြ႔အမ်ားဆုံးလကၡဏာတစ္ခုလည္းျဖစ္ပါတယ္။

၂။ႏွလုံးေယာင္ျခင္း

လူနာအေနနဲ႔ ေမာတာ ၊ ရင္ဘတ္ေအာင့္တာ၊ ရင္တုန္တာေတြကုိ ခံစားရႏုိင္ပါတယ္။ မကုဘဲထားမယ္ဆုိ ႏွလုံးပ်က္စီးသြားတာမ်ဳိးထိ ဆုိးဝါးႏုိင္ပါတယ္။ အသက္ၾကီးတဲ့သူေတြမွာ ေလးဖက္နာျဖစ္တဲ့ အခါ ႏွလုံးေယာင္ရမ္းတဲ့ ပုံမ်ဳိးနဲ႔ ေရာဂါလကၡဏာ ပုိျပတတ္ပါတယ္။အဲဒီအခ်က္ေတြေၾကာင့္ ႏွလုံးေလးဖက္နာလုိ႕လည္းေခၚပါေသးတယ္။်

၃။အေရျပားတြင္ အနီစက္မ်ားထြက္ျခင္း

အျဖစ္နည္းပါတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ခႏၶာကုိယ္မွာ ျဖစ္တတ္ျပီး မ်က္ႏွာမွာေတြ႔ခဲပါတယ္။ အနားသားေတြရဲျပီး အလယ္မွာ အေရာင္ေဖ်ာ့ေနတဲ့ အနီအကြက္အေနနဲ႔ ေတြ႔ႏုိင္ပါတယ္။

၄။ ရည္ရြယ္ခ်က္မဲ႔ ခႏၶာကုိယ္မွ လႈပ္ရမ္းျခင္း

အမ်ဳိးသမီးေတြမွာ ပုိအျဖစ္မ်ားပါတယ္။ လက္ေတြေျခေထာက္ေတြဟာ ထိန္းခ်ဳပ္မရဘဲ လႈပ္ေနတာမ်ဳိးပါ။ တစ္ခါတစ္ေလ ကေနတဲ့ ပုံလုိေတာင္ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ သူ႔အလုိလို ျပန္ေပ်ာက္သြားတတ္ပါတယ္။

၅။အနီအဖုမ်ားထြက္ျခင္း

လက္ဖ်ံ ၊ လက္ေမာင္း ၊ ဒူးဆစ္နား ၊ ညွိ႔သက်ည္းနားေတြမွာ ေတြ႔ရတတ္ပါတယ္။ နာက်င္မႈမရွိပါဘူး။

အျခားလကၡဏာ ၂ ခုကေတာ့ ဖ်ားမယ္။ အဆစ္ေတြနာမယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ အဖ်ားဟာ ၁၀၁ ၁၀၂ ထက္မပုိတတ္ပါဘူး။ အဆစ္ေတြနာတာကေတာ့ အဆစ္ေတြေယာင္ရမ္းမႈမရွိဘဲ နာက်င္မႈပဲ ခံစားရတာကုိ ဆုိလုိတာပါ။

ပုိးေလးဖက္နာလုိ႔ ေျပာဖုိ႔အတြက္ အဓိက လကၡဏာ ၅ ခုထဲက ၂ ခု ဒါမွမဟုတ္ အဓိက လကၡဏာ ၁ ခုနဲ႔အျခား လကၡဏာ၂ ခုရွိရမယ့္အျပင္ ေသြးစစ္ေဆးမႈမွာလည္း ပုိးဝင္ထားတဲ့ လကၡဏာျပရပါမယ္။ အဲ့ေတာ့ အဆစ္ေတြနာေနရုံနဲ႔ ငါေတာ့ ပုိးေလးဖက္နာရွိျပီလု႔ိ လြယ္လြယ္ေျပာလုိ႔မရဘူးဆုိတာ သိႏုိင္ျပီေပါ့။တကယ္လု႔ိ ကုိယ့္မွာ ဒီလကၡဏာေတြ ရွိေနျပီဆုိရင္ေတာ့ ကုသသင့္ပါတယ္။ မကုဘဲထားရင္ ႏွလုံးအဆုိ႔ရွင္ေတြကုိ ပ်က္စီးတတ္လုိ႔ ႏွလုံးအဆုိ႔ရွင္က်ဥ္းေရာဂါေတြ ၊ နာတာရွည္ႏွလုံးေရာဂါေတြျဖစ္လာမယ္။ ဒီေတာ့ ဆရာဝန္နဲ႔ ေသခ်ာေဆြးေႏြးကုသဖုိ႔ လုိပါတယ္။

ဘယ္လုိကာကြယ္သင့္လဲ???

လည္ေခ်ာင္းနာတယ္ဆုိ မေပါ့သင့္ပါဘူး။ လုိအပ္ရင္ဆရာဝန္နဲ႔ ျပသျပီး ပုိးသတ္ေဆးေသာက္သင့္ပါတယ္။

လူထူထပ္တဲ့ေနရာေတြကို ေရွာင္ၾကဥ္သင့္တယ္။ မၾကာခဏ လက္ကုိ ဆပ္ျပာနဲ႔ စင္ၾကယ္ေအာင္ေဆးသင့္တယ္။ အာဟာရ မွ်တေအာင္လည္း စားသုံးသင့္ပါတယ္။ ဒါဆုိလည္ေခ်ာင္းနာျခင္းကုိ ျဖစ္ေစတဲ့ ပုိးလည္းမဝင္ေတာ့ဘူး ။ ေနာက္ဆက္တြဲေတြလည္း ဆက္မျဖစ္ေတာ့ဘူးေပါ့။ တကယ္လုိ႔ လည္ေခ်ာင္းနာပုိးဝင္ခဲ့မယ္ဆုိရင္လည္း ဆရာဝန္နဲ႔ ျပသျပီး ပုိးသတ္ေဆးကုိ ေသခ်ာေသာက္သုံးမယ္ဆုိရင္လည္း ပုိးေလးဖက္နာျဖစ္ပြားတဲ့အထိ မျဖစ္ႏုိင္ေတာ့ပါဘူး။

ၾကဳိတင္ကာကြယ္ျခင္းဟာ ကုသျခင္းထက္ေကာင္းမြန္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တစ္ကုိယ္ေရသန္႔ရွင္းေရးကုိ သတိျပဳျပီး အာဟာရမွ်တေအာင္စားသုံးေနႏုိင္ျခင္းနဲ႔ နာက်င္ျခင္းေဝဒနာအေပါင္းမွ ကင္းေဝးႏုိင္ၾကပါေစ။

Author – Dr. ေမ

(Unicode)

အဆစ်အမြစ်တွေနာကျင်ကိုက်ခဲတာကို လူတိုင်းခံစားဖူးကြမှာပါ။ အဆစ်အမြစ်နာတိုင်း လေးဖက်နာလား???

ဘယ်လိုအခါမှာ လေးဖက်နာလို့ခေါ်မလဲ??? လေးဖက်နာ ရောဂါဘယ်နှမျိုးရှိလဲ ??? ဆိုတဲ့အတွေးမျိုးတွေးဖူးကြပါသလား

ပထမဆုံးမေးခွန်းကို ဖြေရမယ်ဆိုရင်တော့ အဆစ်အမြစ်တွေနာကျင်တိုင်းလေးဖက်နာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ်နေဟန်ထားမှားယွင်းတာ ၊ ခန္ဓာကိုယ်အဆစ်တွေကို အသုံးပြုပြီး အလုပ်လုပ်ရဖန်များတဲ့အခါ ၊ အအေးမိတုပ်ကွေးစတဲ့ ရောဂါတွေဖြစ်တဲ့အခါ အဆစ်အမြစ်တွေနာကျင်ကိုက်ခဲတတ်ပါတယ်။ ခန္ဓာကိုယ်ရှိ အဆစ်အမြစ်တွေ လေးခုထက်မက နာကျင်ကိုက်ခဲခြင်းမျိုးကို လေးဖက်နာ ရောဂါလို့ခေါ်ပါတယ်။ လေးဖက်နာရောဂါပေါင်း များစွာရှိပါတယ်။ လူသိများတဲ့ လေးဖက်နာကတော့ ပိုးလေးဖက်နာဖြစ်ပါတယ်။ ASO တွေတက်တယ်။ ပိုးကဘယ်လောက်ဆိုတဲ့ အပြောတွေကို မကြာခဏ ကြားဖူးကြမှာပါ။ အဲ့အယူအဆကလည်း မှားယွင်းပါတယ်။ အခြားခြားသော ရောဂါတွေ ၊ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ တစ်နေရာရာမှာ ပိုးဝင်တာတွေကြောင့်လည်း ASO ကတက်နိုင်ပါသေးတယ်။ ပြီးတော့ ASO ဆိုတာကလည်း ပိုးမဟုတ်ပါဘူး။

ပိုးလေးဖက်နာတွေဟာ ဘယ်သူတွေမှာ ဖြစ်တာလဲ???

အသက် ၅ နှစ်ကနေ ၁၅ နှစ်ထိကျောင်းနေအရွယ်ကလေးတွေမှာ ပိုအဖြစ်များပါတယ်။ ဖွံဖြိုးဆဲ နိုင်ငံတွေမှာ ပိုအဖြစ်များတာ တွေ့နိုင်ပါတယ်။

ဘာလို့ဖြစ်ရတာလဲ???

လူတွေကို အာသီးယောင် လည်ချောင်းနာဖြစ်စေတဲ့ Group A streptococcus ပိုးဝင်ရာကတဆင့်ဖြစ်တာပါ။ ပိုးဝင်တဲ့ အခါမှာ ခန္ဓာကိုယ်မှာရှိတဲ့ ကိုယ်ခံအားစနစ်က ပြန်တိုက်ရာကနေ ပိုးလေးဖက်နာဖြစ်ပွားတတ်ပါတယ်။

ဘယ်အခါမှာ ပိုးလေးဖက်နာဖြစ်တယ်လို့ ပြောနိုင်ပါသလဲ???

အဆစ်အမြစ်တွေနာတိုင်း ပိုးလေးဖက်နာလို့ လွယ်လွယ်မပြောနိုင်ပါဘူး။ ပိုးလေးဖက်နာလို့ သတ်မှတ်ဖို့ ဒီလက္ခဏာတွေရှိရပါတယ်။ အဓိကလက္ခဏာ ၅ ခုနဲ့ အခြားလက္ခဏာ ၂ ခုရှိပါတယ်။

အဓိကလက္ခဏာ ၅ ခုကတော့

၁။ အဆစ်အမြစ်များ နာကျင်ယောင်ရမ်းခြင်း

အဆစ်အမြစ်များ နာကျင်ယောင်ရမ်းခြင်းဆိုတာမှာ များသော အားဖြင့် တံတောင်ဆစ်၊ ဒူးဆစ်၊ လက်ကောက်ဝတ်၊ ခြေကျင်းဝတ် စတဲ့ အဆစ်ကြီးတွေမှာ တွေ့ရတတ်ပါတယ်။ များသောအားဖြင့် တစ်ဆစ်တည်းမှာ နာနေတာမျိုးမဟုတ်ဘဲ တစ်ဆစ်မှာ နာလိုက် ပျောက်ပြီး အခြားအဆစ်မှာ နာလိုက်ပုံစံမျိုးဖြစ်ပါတယ်။ နာတဲ့အပြင် အဆစ်တွေဟာ ပူပြီး နီရဲ ယောင်ရမ်းနေတတ်ပါတယ်။ အတွေ့အများဆုံးလက္ခဏာတစ်ခုလည်းဖြစ်ပါတယ်။

၂။နှလုံးယောင်ခြင်း

လူနာအနေနဲ့ မောတာ ၊ ရင်ဘတ်အောင့်တာ၊ ရင်တုန်တာတွေကို ခံစားရနိုင်ပါတယ်။ မကုဘဲထားမယ်ဆို နှလုံးပျက်စီးသွားတာမျိုးထိ ဆိုးဝါးနိုင်ပါတယ်။ အသက်ကြီးတဲ့သူတွေမှာ လေးဖက်နာဖြစ်တဲ့ အခါ နှလုံးယောင်ရမ်းတဲ့ ပုံမျိုးနဲ့ ရောဂါလက္ခဏာ ပိုပြတတ်ပါတယ်။အဲဒီအချက်တွေကြောင့် နှလုံးလေးဖက်နာလို့လည်းခေါ်ပါသေးတယ်။ျ

၃။အရေပြားတွင် အနီစက်များထွက်ခြင်း

အဖြစ်နည်းပါတယ်။ များသောအားဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်မှာ ဖြစ်တတ်ပြီး မျက်နှာမှာတွေ့ခဲပါတယ်။ အနားသားတွေရဲပြီး အလယ်မှာ အရောင်ဖျော့နေတဲ့ အနီအကွက်အနေနဲ့ တွေ့နိုင်ပါတယ်။

၄။ ရည်ရွယ်ချက်မဲ့ ခန္ဓာကိုယ်မှ လှုပ်ရမ်းခြင်း

အမျိုးသမီးတွေမှာ ပိုအဖြစ်များပါတယ်။ လက်တွေခြေထောက်တွေဟာ ထိန်းချုပ်မရဘဲ လှုပ်နေတာမျိုးပါ။ တစ်ခါတစ်လေ ကနေတဲ့ ပုံလိုတောင်ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ များသောအားဖြင့် သူ့အလိုလို ပြန်ပျောက်သွားတတ်ပါတယ်။

၅။အနီအဖုများထွက်ခြင်း

လက်ဖျံ ၊ လက်မောင်း ၊ ဒူးဆစ်နား ၊ ညှိ့သကျည်းနားတွေမှာ တွေ့ရတတ်ပါတယ်။ နာကျင်မှုမရှိပါဘူး။

အခြားလက္ခဏာ ၂ ခုကတော့ ဖျားမယ်။ အဆစ်တွေနာမယ်။ များသောအားဖြင့် အဖျားဟာ ၁၀၁ ၁၀၂ ထက်မပိုတတ်ပါဘူး။ အဆစ်တွေနာတာကတော့ အဆစ်တွေယောင်ရမ်းမှုမရှိဘဲ နာကျင်မှုပဲ ခံစားရတာကို ဆိုလိုတာပါ။

ပိုးလေးဖက်နာလို့ ပြောဖို့အတွက် အဓိက လက္ခဏာ ၅ ခုထဲက ၂ ခု ဒါမှမဟုတ် အဓိက လက္ခဏာ ၁ ခုနဲ့အခြား လက္ခဏာ၂ ခုရှိရမယ့်အပြင် သွေးစစ်ဆေးမှုမှာလည်း ပိုးဝင်ထားတဲ့ လက္ခဏာပြရပါမယ်။ အဲ့တော့ အဆစ်တွေနာနေရုံနဲ့ ငါတော့ ပိုးလေးဖက်နာရှိပြီလု့ိ လွယ်လွယ်ပြောလို့မရဘူးဆိုတာ သိနိုင်ပြီပေါ့။တကယ်လု့ိ ကိုယ့်မှာ ဒီလက္ခဏာတွေ ရှိနေပြီဆိုရင်တော့ ကုသသင့်ပါတယ်။ မကုဘဲထားရင် နှလုံးအဆို့ရှင်တွေကို ပျက်စီးတတ်လို့ နှလုံးအဆို့ရှင်ကျဉ်းရောဂါတွေ ၊ နာတာရှည်နှလုံးရောဂါတွေဖြစ်လာမယ်။ ဒီတော့ ဆရာဝန်နဲ့ သေချာဆွေးနွေးကုသဖို့ လိုပါတယ်။

ဘယ်လိုကာကွယ်သင့်လဲ???

လည်ချောင်းနာတယ်ဆို မပေါ့သင့်ပါဘူး။ လိုအပ်ရင်ဆရာဝန်နဲ့ ပြသပြီး ပိုးသတ်ဆေးသောက်သင့်ပါတယ်။

လူထူထပ်တဲ့နေရာတွေကို ရှောင်ကြဉ်သင့်တယ်။ မကြာခဏ လက်ကို ဆပ်ပြာနဲ့ စင်ကြယ်အောင်ဆေးသင့်တယ်။ အာဟာရ မျှတအောင်လည်း စားသုံးသင့်ပါတယ်။ ဒါဆိုလည်ချောင်းနာခြင်းကို ဖြစ်စေတဲ့ ပိုးလည်းမဝင်တော့ဘူး ။ နောက်ဆက်တွဲတွေလည်း ဆက်မဖြစ်တော့ဘူးပေါ့။ တကယ်လို့ လည်ချောင်းနာပိုးဝင်ခဲ့မယ်ဆိုရင်လည်း ဆရာဝန်နဲ့ ပြသပြီး ပိုးသတ်ဆေးကို သေချာသောက်သုံးမယ်ဆိုရင်လည်း ပိုးလေးဖက်နာဖြစ်ပွားတဲ့အထိ မဖြစ်နိုင်တော့ပါဘူး။

ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်းဟာ ကုသခြင်းထက်ကောင်းမွန်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းရေးကို သတိပြုပြီး အာဟာရမျှတအောင်စားသုံးနေနိုင်ခြင်းနဲ့ နာကျင်ခြင်းဝေဒနာအပေါင်းမှ ကင်းဝေးနိုင်ကြပါစေ။

Author – Dr. မေ

ဆက်စပ် ဆောင်းပါးများ